"VSC – vereniging van samenwerkende centra en musea in wetenschap en techniek"
Onderwijsaanbod voor kerndoel 56
De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed.
Rondleiding
Beestenboel | Teylers Museum
Avontuurlijke rondleiding waarin dieren centraal staan. Aan alle collecties van Teylers Museum wordt aandacht besteed. Er wordt ingegaan op de betekenis van fossielen; hoe zijn ze ontstaan en hoe komt het dat de plesiosaurus, trilobieten en de maashagedis zijn uitgestorven? Geheime laden in het museum gaan open en fossiele kiezen en tanden mogen aangeraakt worden. Kun je herkennen wat je voelt in een afgesloten doos? Ligt het fossiel dat je voelt wel in de vitrine? Ook zoeken de kinderen naar dieren op schilderijen; soms zitten er wel 16 dieren op één schilderij verstopt! Wij zijn benieuwd wie ze allemaal kan vinden. Verder is er aandacht voor dieren die licht geven in het donker, dieren op penningen, in boeken en voor dieren die stroompjes geven. Beestenboel is een verrassende tocht met kijkopdrachten, vragen en spelletjes.
geschikt voor Groep 5, 6 en 7
Activiteit
Blitstour langs het Lab | Teylers Museum
Blitstour brengt leerlingen naar het 19e eeuwse laboratorium in de tuin van het museum. Hier doen ze experimenten met de natuurkundige principes Licht, Kracht, Geluid en Elektriciteit. Aan de hand van replica’s van objecten die in het museum te zien zijn leren ze de basis van deze principes begrijpen. De proeven in Het Lab leiden tot een spectaculaire slotscène waar de vonken vanaf vliegen. De leerlingen bekijken uiteraard ook de echte oude objecten in het museum.
geschikt voor Groep 8. ook geschikt voor VO: VMBO, HAVO, VWO brugklas
Activiteit
Bouw van mens en dier | Universiteitsmuseum Utrecht
Lijken de botten van verschillende dieren op elkaar? Hoe bewegen dieren zich voort? Bekijk en vergelijk skeletten van opgezette dieren. Bij het thema ‘Bouw mens en dier’ onderzoeken kinderen de botten en dieren in het museum en hun eigen lichaam. Waar dient je skelet voor? Welke spier is het sterkst? Wat vertellen de tanden over een dier? De leerlingen stellen vragen, ontdekken hoe je een experiment uitvoert, hoe je conclusies trekt en leren meer over de bouw van mens en dier.
geschikt voor groep 3, 4, 5, 6, 7, 8
Les
De Trukendoos | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Deze les, waarbij veel materiaal mag worden aangeraakt, is speciaal ontwikkeld voor visueel beperkte leerlingen. Dieren hebben allerlei trucjes ontwikkeld om te overleven. Sommige dieren hebben een dikke vacht voor warmte of kussentjes op hun poten zodat prooidieren hen niet horen aankomen. Bij dozen met verschillende thema’s (poten, snavels, geluiden, etc.) ontdekken de leerlingen door te voelen hoe elk dier anders is aangepast aan zijn omgeving.
geschikt voor speciaal onderwijs
Activiteit
De wereld | Universiteitsmuseum Utrecht
Bezoek de Oude Hortus en bekijk wat er groeit en bloeit. Elk jaargetijde is er wel iets bijzonders te ontdekken. Zijn er het hele jaar bloemen en zaden te vinden? En hoe verspreiden planten hun zaden terwijl ze zelf op hun plek blijven? Leerlingen ontdekken wat er om zich heen afspeelt en hoe planten, dieren en mensen op de aarde leven. Hoe maak je bewuste keuzes in de omgang met natuur, energie bronnen en andere mensen? Leerlingen uit de bovenbouw bezoeken de tentoonstelling Reset the Future over duurzaamheid. Terwijl ze ontdekken wat waterstress is, wie groene criminelen zijn en waar de ingrediënten van hun pizza vandaan komen, leren ze wat de gevolgen zijn van onze keuzes op hoe de toekomt eruit ziet. Ook gaan ze creatief aan de slag en bedenken in groepjes uitvindingen en oplossingen voor een gezonde toekomst.
geschikt voor Groep 5, 6, 7 ,8
Workshop
Erfgoededucatie | Twents Techniekmuseum HEIM
Aan de hand van een voorwerpenkoffer worden diverse opdrachten gedaan die een beroep doen op de verschillende zintuigen. Leerlingen verwerven kennis op gebied van textiel, machinebouw of (tele)communicatie.
geschikt voor Groep 7, 8
kerndoel 56
Rondleiding
Fossielen en Mineralen | Teylers Museum
Dit is een interactieve ontdekkingstocht door een tijd die miljoenen jaren geleden begint. De leerlingen kijken naar fossielen van de zondvloedmens, de oervogel, de maashagedis, versteende hyena drollen en een complete schedel van een wolharige mammoet. Hoe zijn fossielen eigenlijk ontstaan? En hoe komt het dat de plesiosaurus en de maashagedis zijn uitgestorven? In de Ovale zaal van het museum zijn prachtige mineralen te zien. Maar wat zijn mineralen, zijn die zomaar te vinden en bestaan er ook lichtgevende? In het museum en het Educatief Paviljoen worden fossielen en mineralen uit de kasten en laden gehaald zodat kinderen ze ook zelf kunnen aanraken en bekijken. Als introductie krijgen kinderen eerst een video over fossielen te zien.
geschikt voor Groep 5, 6, 7 en 8
Les
Hap, slik...weg! | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Tijdens de inleiding van deze museumles krijgen de leerlingen vreemde voorwerpen te zien. Het blijken tanden, kiezen en schedels van vleeseters, planteneters en alleseters te zijn. Tijdens een tocht door het museum leren ze over verschillende soorten gebitten en het bijpassende voedsel. Ze komen langs etende skeletten, vliegende vleeseters en een geheimzinnige schedel.
geschikt voor groep 4, 5, 6
Rondleiding
Horen en voelen | Teylers Museum
In deze twee rondleidingen staan de twee belangrijke zintuigen centraal. Bij de rondleiding ‘Voelen’ raken leerlingen fossielen aan, bekijken de barometer, hygrometer en thermometer. Ze krijgen zelfs een echte liefdesmeter in handen, die op hun eigen temperatuur werkt. Tijdens de rondleiding ‘Horen’ wordt er geluisterd naar geluid, resonantie onderzocht en proeven gedaan met stemvorken. In het Educatief Paviljoen onderzoeken de kinderen hoe de draadjestelefoon werkt, testen een vacuümpomp en de Maagdenburger halve bollen en bedienen meters voor temperatuur, luchtdruk en vochtigheid. De rondleidingen kunnen beide gevolgd worden (binnen twee weken) of afzonderlijk.
geschikt voor Groep 6,7 en 8.
Les
Ice Age | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
De wolharige neushoorn, de sabeltandtijger en de mammoet. Allemaal dieren uit de ijstijd. Zijn ze uitgestorven of hebben ze zichzelf aangepast en leven ze nu nog? De leerlingen komen dit tijdens deze les te weten. Niet alleen door te luisteren, maar juist door zelf wetenschapper te worden en echte fossielen uit de ijstijd te onderzoeken.
geschikt voor groep 7, 8
Speurtocht
Ik zie, ik zie... | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
… en de kleur is blauw! Zoek goed en ontdek welke dieren bruin, groen of blauw zijn. Tijdens de inleiding aaien de leerlingen een prikkende egel, harde schildpad en zachte eend. Met kleurboekje en etui speuren ze door de museumzalen, op zoek naar opgezette dieren. Bij elk dier is een doe/denkactiviteit.
geschikt voor groep 1, 2, 3, 4
Les
Kennismaken met het Museon | Museon
Wie heeft er een verzameling? En wat verzamel je dan?’ Op deze vragen komen veel antwoorden, want bijna ieder kind verzamelt wel iets. Zijn het geen stenen, dan zijn het wel schelpen of stickers. Hoe zou je van die verzameling een museum kunnen maken? ‘Door verder te sparen’ is het veel gehoorde antwoord. En natuurlijk ook door de voorwerpen tentoon te stellen, zodat iedereen ze goed kan zien. Het liefst moeten ze ook nog worden gesorteerd, anders wordt het museum een rommeltje. De collectie van het Museon omvat zo’n 260.000 voorwerpen! De leerlingen bekijken een mand met bijzondere voorwerpen uit deze ‘schatkamer’ van het Museon. Daarna maken zij een wandeling door ‘Jouw Wereld, Mijn Wereld’ op de eerste etage, waarbij ze samen met de docent kennismaken met het Museon.
Het lesboekje dat in deze les wordt gebruikt is er ook in het Engels: ‘Getting to know the Museon’. Wanneer deze les in het Engels wordt gegeven, kunnen de leerlingen dus ook met een Engels lesboekje aan de slag.
geschikt voor Groep 3
kerndoel 56
Les
Kleine bever en de echo | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Kleine bever voelt zich eenzaam. Hij is in zijn bootje op zoek naar een vriendje. Tijdens zijn zoektocht komt hij allerlei dieren tegen. Het verhaal voert de leerlingen langs opgezette dieren door het hele museum. Al sorterend, voelend, kleurend en luisterend komen ze er van alles over te weten.
geschikt voor groep 1, 2, 3, 4
Rondleiding
Knetterende Elektriciteit! | Teylers Museum
In het museum staat de grootste elektriseermachine ter wereld. Martinus van Marum, de eerste directeur van Teylers Museum, liet hem in 1787 bouwen. Toen elektriciteit nog een onbekend verschijnsel was, wilde hij onderzoeken wat elektrische vonken zijn. De kennismaking met elektriciteit begint daarom bij deze machine. De leerlingen ontdekken wat stroom is en wat het verschil is tussen statische en dynamische elektriciteit. Ze mogen zien en voelen (ongevaarlijk) hoe het geleiden van stroom werkt en de Wimshurstmachine laat hun haren te berge rijzen! In het Educatief Paviljoen bekijken de leerlingen een kort filmpje over (statische) elektriciteit en doen ze zelf een aantal eenvoudige proefjes met stroom.
geschikt voor Groep 6, 7, 8
Doetocht
Laat je niet kisten | Continium
Een doetocht voor jongere kinderen. Door het museum staan kisten verstopt, die de kinderen opzoeken en met een speciale magneetsleutel kunnen openen. In de kisten zitten leuke doe- en kijkopdrachten, die te maken hebben met onderwerpen van Industrion.
geschikt voor Groep 3, 4, 5, 6
kerndoel 56
Activiteit
Langs dieren en dingen | Teylers Museum
Voor kinderen die nét kunnen lezen is een spannende speurtocht ontworpen langs dieren en dingen. Ze komen in alle zalen van het museum en bestuderen fossielen, grote en kleine natuurkundige apparaten en tekeningen en schilderijen van beroemde meesters. Door goed te kijken, plattegronden te volgen en symbolen te ontcijferen kan het raadsel opgelost worden. Hierbij is geen rondleider nodig: begeleiding vanuit de school is genoeg (één begeleider voor 5 kinderen).
geschikt voor Groep 3 en 4
kerndoel 56
Les
Letterbeesten | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Welke dieren zitten verstopt onder het kleed? Aan de hand van gehusselde letters raden de leerlingen welke dieren zich verstoppen. Ze horen welk slim trucje elk dier heeft en mogen voelen dat een egel prikt en een schildpad stevig is. Met een speciale letterkist laten zij in het museum zien hoe goed ze kunnen lezen en schrijven.
geschikt voor groep 3
Les
Magere Hein & Co | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Het skelet van de potvis lijkt op ons eigen skelet. Hoe komt dat? Is de potvis dan geen vis? Dat wordt duidelijk tijdens de inleiding van deze les. Leerlingen komen in het museum van alles te weten over de bouw en functie van het skelet. Ze bekijken echte röntgenfoto’s, spelen een ‘knekelspel’ en sporen ongewervelde dieren op.
geschikt voor groep 7, 8
Activiteit
Museum voor de klas: Wie is de dader? | Universiteitsmuseum Utrecht
De bijzondere microscoop van Johan is gestolen. Hij vraagt de klas om hulp bij het oplossen van de diefstal. In het jeugdlab gaan de leerlingen op onderzoek uit. Door alle sporen te onderzoeken wordt de dader ontmaskerd. Wie is de dader? is een programma voor Utrechtse scholen in het kader van het project ‘Museum in de klas’. In samenwerking met het Utrechts Centrum voor de Kunsten.
geschikt voor Groep 8
Activiteit
Ontdek het museum | Universiteitsmuseum Utrecht
Ooit een kegel omhoog zien rollen? Een stuk aluminium zien zweven? In het Universiteitsmuseum is het mogelijk. Ontwerp jouw eigen toekomst bij de wisseltentoonstelling ‘Reset the Future’. In het Kennislab, de wetenschappelijke werkplaats, wordt duidelijk dat onderzoek iets anders is dan even een eitje koken. In het Rariteitenkabinet dwaal je langs skeletten, opgezette vogels, fossielen, bijzondere stenen en geprepareerde vissen. De ontdekkingsreis hoeft binnen niet op te houden: in museumtuin de Oude Hortus leer je wat planten allemaal uit de kast halen om te kunnen overleven.
geschikt voor Groep 5, 6, 7, 8
kerndoel 56
Les
Schattenjacht | Museon
We gaan op zoek naar schatten! Schatten van het Museon. Wat hebben we dan nodig? ‘Een schatkaart!’, roepen de leerlingen eensgezind. Maar op de schatkaart staan allemaal raadsels! Tijdens de reis lossen de ontdekkingsreizigers de raadsels één voor één op met behulp van kisten waarin opdrachten zitten: ze onderzoeken stenen met een vergrootglas, ze spotten vogels met een verrekijker en ze zoeken schelpen bij elkaar als een archeoloog. Voor elk opgelost raadsel krijgen de ontdekkingsreizigers een sticker die op hun schatkaart hoort. Zo wordt langzaam hun kaart compleet. De kaart mogen de kinderen natuurlijk meenemen naar school!
geschikt voor Groep 4
kerndoel 56
Lesbrief
Steenkolenmijn | Continium
Een behandeling van de mijnbouwontwikkeling in Limburg. Het werken in de mijn, de invloed van het werk op het leven buiten de mijn en de gevolgen van het sluiten van de mijnen komen aan de orde.
geschikt voor Groep 7, 8
Leskist
Sterrenkunde: Spruitjes in Space | Teylers Museum
Teylers Museum heeft een kleine maar prachtige collectie sterrenkundige apparaten. De leskist ‘Spruitjes in Space’ is gemaakt voor kinderen die nieuwsgierig zijn naar de zon, maan, sterren en planeten en alle andere bijzondere verschijnselen in de ruimte. Het materiaal uit de kist geeft docenten een handleiding voor drie boeiende lessen over tijd en ruimte. De werkvellen zorgen voor een creatieve verwerkingsles over ‘planeetbeesten’. In het museum leidt het speurboekje de leerlingen naar antwoorden op vragen over telescopen, sterrenbeelden, meteorieten en het zonnestelsel. In het Educatief Paviljoen onderzoeken de leerlingen hoe het zit met meteorietkraters, de omloop van de aarde om de zon en de afstanden in de ruimte.
geschikt voor Groep 6, 7
Workshop
Tijdmeten door de eeuwen heen | Museum van het Nederlandse Uurwerk (MNU)
Dit project gaat over tijdmeten. Kinderen ervaren hoe ze zélf tijd kunnen meten en leren over de klokken die in de loop van de geschiedenis ontwikkeld zijn. Verschillende thema’s komen in het project samen: het belang van tijdmeten, de werking van de vroegste tijdmeters, de werking van klokken, de loop van de aarde en de maan, het ontstaan van dag en nacht, maand en jaar, de functie van klokken, vormgeving en symboliek in klokken.
geschikt voor Groep 7, 8
Activiteit
Wat zeggie? | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Leerlingen worden journalist en gaan een echte dierenkrant (af)maken. Hiervoor moeten ze wel de dierentaal kunnen begrijpen. Met een journalistentas gaan ze in tweetallen op pad door het hele museum. Zo ontcijferen ze de lichtcode van de zeeduivel, snuffelen aan geursignalen, doen een geluidenspel en nog veel meer.
geschikt voor groep 5, 6
Les
Wereldnatuur | Natuurhistorisch Museum Rotterdam
Zelf botten wegen, huiden voelen, vlinders sorteren en fossielen onderzoeken. Met onderzoekskisten met een eigen thema, zoals skeletten, gebitten en uitsterven, gaan de leerlingen aan de slag. Ze onderzoeken hoe dieren zich aan hun omgeving aangepast hebben en ontdekken dat ieder dier een slim trucje heeft om zo prettig mogelijk te kunnen leven.
geschikt voor groep 4, 5, 6, 7, 8
Activiteit
Wie wat bewaart, heeft wat! | Teylers Museum
Deze spannende ontdekkingstocht brengt kleuters uit groep 1 en 2 langs alle mogelijke voorwerpen die in Teylers Museum bewaard worden. Groepjes van max. 5 kinderen krijgen een tasje mee met kleine objecten die horen bij opdrachten her en der in het museum. De ene keer doen ze een memoryspel over dieren met of zonder huisjes, de andere keer onderzoeken ze welke materialen een magneet eigenlijk aantrekt of wat Pieter Teyler zelf bewaarde. Hierbij is geen rondleider nodig: begeleiding vanuit de school is genoeg (één begeleider voor 5 kinderen). Het programma, met leskist, maakt deel uit van het schoolbrede project ‘Wie wat bewaart, heeft wat!’ van de Stichting Erfgoed Haarlem (www.wiewatbewaartheeftwat.nl).
geschikt voor Groep 1 en 2